|
Maarten van Rossem op het Udens College
18-1-2012
Op 18 januari vond op het Udens College het jaarlijkse congres plaats van AEDE, l’ Association Européenne Des Enseignants. Dat is een Europese vereniging van docenten die zich bezig houdt met de promotie van internationalisering in het onderwijs. Prof. Dr. Maarten van Rossem kwam er spreken over de vraag: bestaat er zoiets als Europees Burgerschap? Al na zijn eerste zin was duidelijk dat Van Rossem zijn carrière op cabaretgebied ook in Uden zou voortzetten. Tachtig minuten lang vermaakte hij zijn publiek met bijtende spot en het gemopper dat zijn handelsmerk is geworden. Cabaret is niet samen te vatten. U zult in deze samenvatting geen grap aantreffen. Maarten ontpopte zich als een kritische Europeaan. Hij voorspelde dat de E.U sterker uit deze crisis tevoorschijn zal komen.
De populisten beweren, dat Europa de vijand van Nederland is, dat Europa op politiek, economisch en cultureel gebied grote nadelen brengt voor Nederland. De E.U. zou onze identiteit aantasten.
Maarten vroeg zich af waar die identiteit dan uit bestaat. Hebben wij een samenhangende eigenheid? Zijn antwoord is negatief. Ja, we hebben Koninginnedag en infantiele, halfgare sportemoties rond het Nederlands elftal. Het dagblad Trouw heeft ooit geïnventariseerd, wat volgens zijn lezers de Nederlandse identiteit het meest bepaalt. Op 1 stond de oliebol! Nummer 2 was de rookworst en brons was voor Gezelligheid. Wat ons werkelijk verbindt, zegt Maarten, is onze taal. Aan die taal zit een cultuur gekoppeld. Iedereen in Nederland weet wie Paul de Leeuw is. Dat weet in Slovenië niemand.
Van Rossem haalde prinses Maxima aan, die zei: “Er bestaat niet zoiets als ‘de Nederlander’.” Als er al iets van een identiteit is, dan is die veelvormig en variabel. Er zijn grote culturele, regionale en sociaal-economische verschillen. Hoog opgeleiden leven hier gemiddeld zeven jaar langer dan laag opgeleiden, hebben vele jaren lang minder gezondheidsklachten, geven hun kinderen andere namen en kiezen andere vakantiebestemmingen. Lageropgeleiden lezen niet en hoger opgeleiden ook niet, maar die houden dat stil.
In allerlei opzichten is de Nederlandse cultuur een onderdeel van de Europese. De grote musea van Europa hebben Europese collecties. We delen in Europa kennis van bouwstijlen, kunstopvattingen, rechtssystemen, wat al niet. We hebben onze Europese wortels in de Grieks-Romeinse en Christelijke cultuur.
En dan de taal: Engels is voor de jongeren van Europa de tweede taal geworden. Dat is dan wel vaak een soort ‘luchthaven-Engels’, maar het zal steeds meer de voertaal worden van de Europeaan.
Net zoals de wording van de Nederlandse natiestaat in de negentiende eeuw een project was van een elite – de massa had daarin geen stem -, zo is ook Europa het project van een ‘beleidselite’.
Wat kost Europa de Nederlander per persoon per jaar. Van Rossem: Nederland hoort bij de top van betalers. Logisch, want het is ook een van de rijkste landen. De Nederlander betaalt € 220,- bruto per jaar. Na aftrek van subsidies voor regionale fondsen wordt dat € 180,-. Wat krijgen we ervoor terug? Per persoon levert de E.U. Nederland € 2200,- op.
En de politieke voordelen van Europa? Stel je voor, dat al die kleine, labiele staatjes waren blijven bestaan. Hoe had dit continent er dan uitgezien? De politieke voordelen van de Europese eenwording worden veelal onvermeld gelaten. De herstructurering van Europa na de Koude Oorlog heeft heel veel opgeleverd. In tal van Europese landen is de welvaart sterk toegenomen. Stel dat Europa implodeert. Wie voert dan straks de onderhandelingen met het IMF, met de V.S, de grootmachten in Oost-Azië?
Volgens Van Rossem zal Europa zich verder ontwikkelen als een merkwaardige hybride constructie, iets tussen een statenbond en een bondsstaat in. Het ontstaan van de E.U. hebben we in feite te danken aan de twee grote oorlogen van de vorige eeuw. Het is een sterk door Duitsland gedomineerd Europa geworden. Hoe zou Europa er zonder die oorlogen hebben uitgezien, vraagt Van Rossem zich af. Zijn antwoord: het zou een statenbond zijn geworden, sterk gedomineerd door Duitsland.
C. Laeven
|